Tashmë nuk do të jetë i domosdoshëm propozimi i viktimës për ndjekje penale në rastet e dhunës në familje. Ndryshimet në Kodin Penal mundësuan heqjen e ndjekjes me propozim në rastet kur vepra është kryer, ndër të tjera, në kuadër të dhunës me bazë gjinore, dhunës ndaj grave dhe dhunës në familje. Kujtojmë se dhuna në familje vijon të shënojë rritje shqetësuese në Maqedoninë e Veriut.
Sipas të dhënave zyrtare, gjatë vitit 2025 janë regjistruar gjithsej 1.260 viktima të dhunës në familje, prej të cilave 932 janë gra, çka dëshmon se gratë mbeten grupi më i rrezikuar nga kjo formë dhune. Pavarësisht numrit të madh të rasteve, dhuna në familje deri më tani është ndjekur penalisht vetëm me padi private. Javën që lamë pas, vetëm brenda një dite, policia ka evidentuar katër raste të ndara të dhunës në familje.
Me ndryshimet e fundit në Kodin Penal, nuk do të kërkohet më pëlqimi i viktimës për ndjekjen penale të dhunuesit, por policia dhe Prokuroria do të kenë mundësi ta ndjekin dhunën në familje me detyrë zyrtare. Përkatësisht, pjesa sipas së cilës vepra penale ndiqej “me padi private” do të fshihet, dhe viktima nuk do të ketë më detyrim të paraqesë kallëzim, pasi vepra do të ndiqet pavarësisht nëse viktima dëshiron apo jo të paraqesë padi.
“Përmes dispozitave të propozuara në Projektligj realizohet edhe harmonizimi i mëtejshëm me Konventën e Stambollit, përmes riformulimit të veprës penale “Lëndim trupor” (neni 130) të Kodit Penal. Me këto ndryshime hiqet ndjekja penale me propozim në rastet kur vepra është kryer në kuadër të dhunës me bazë gjinore, dhunës ndaj grave, dhunës në familje, krimeve nga urrejtja, apo ndaj personave veçanërisht të cenueshëm për shkak të moshës, aftësive të kufizuara fizike ose mendore, apo shtatzënisë, duke bërë që kjo formë e veprës penale të ndiqet me detyrë zyrtare, në përputhje me dispozitat e Konventës së Stambollit”, thuhet në tekst.
Nga Ministria e Drejtësisë thanë për Mollëkuqja se, riformulimi i veprës penale “Lëndim trupor” (neni 130), është bërë me qëllim që të përmirësohet mbrojtja penale-juridike nga dhuna në familje, si dhe të arrihet efekti represiv dhe parandalues.
“Me këtë riformulim hiqet ndjekja penale me propozim në rastet kur vepra është kryer si dhunë me bazë gjinore, dhunë ndaj grave, dhunë në familje, krim nga urrejtja apo ndaj personave veçanërisht të cenueshëm për shkak të moshës, aftësive të kufizuara fizike ose mendore, apo shtatzënisë. Në këto raste, kjo formë e veprës penale do të ndiqet me detyrë zyrtare, në përputhje me dispozitat e Konventës së Stambollit”, thanë nga kjo ministri.
Ministria e Drejtësisë pret që kjo reformë të kontribuojë në rritjen e përgjegjësisë së autorëve dhe inkurajimin e viktimave për të kërkuar ndihmë, duke çuar në përmirësim të përgjithshëm të gjendjes së dhunës në familje në vend.
Si pjesë e ndryshimeve, është miratuar edhe futja e një vepre të re penale në Kodin Penal: keqpërdorimi i fotografive, videove, audio-incizimeve apo shkrimeve me përmbajtje seksualisht eksplicite, pa pëlqimin e personit të përfshirë.
“Duke u nisur nga keqpërdorimet e privatësisë dhe zbrazëtirat ligjore të konstatuara në dispozitat ekzistuese të Kodit Penal gjatë zbatimit të tyre në praktikë, është vlerësuar si e domosdoshme futja e një vepre të re penale, përkatësisht inkriminimi i “Keqpërdorimit të incizimeve, fotografive, audio-regjistrimeve ose shkrimeve me përmbajtje seksualisht eksplicite”. Me këtë vepër penale, si objekt mbrojtjeje përcaktohet privatësia, ndërsa veprimi i kryerjes konsiston në vënien në dispozicion të palëve të treta të një videoje apo incizimi tjetër, fotografie, audio-regjistrimi ose materiali të shkruar me përmbajtje seksualisht eksplicite, pa pëlqimin e personit që i referohet materiali, përkatësisht pa pëlqimin e personit që paraqitet në incizim apo fotografia, ose zëri i të cilit është incizuar në audio-regjistrim”, thuhet në tekstin e ndryshimeve të reja ligjore.
Kujtojmë se, sipas Konventës së Stambollit, “Dhunë ndaj grave” kuptohet si shkelje e të drejtave të njeriut dhe një formë diskriminimi ndaj grave. Ajo përfshin të gjitha aktet e dhunës me bazë gjinore që shkaktojnë ose ka të ngjarë të shkaktojnë dëmtim fizik, seksual, psikologjik ose ekonomik të grave, duke përfshirë edhe kërcënimet për të kryer këto akte, shantazhin ose privimin arbitrar nga liria, pavarësisht nëse ato ndodhin në jetën publike apo private.
