Менталното здравје е суштински дел од благосостојбата на поединецот и семејството, но често останува тема за која се зборува малку. Кога во семејството расте дете со аутизам, родителството се соочува со посебни емоционални, социјални и практични предизвици.
Покрај посветеноста кон развојот на детето, родителите се соочуваат и со несигурност, стрес и недостиг од доволна институционална поддршка.
Со цел подобро да се разберат овие предизвици и нивното влијание врз психичката благосостојба на родителите, Mollëkuqja разговараше со специјалната едукаторка Гриселда Геци, која со години работи со деца со аутизам и со нивните семејства.
Како влијае растењето на дете со аутизам врз менталното здравје на родителите, особено во емоционален и социјален аспект?
Растењето на дете со аутизам е секојдневен предизвик кој бара постојан ангажман и често професионална поддршка, со цел процесот на развој на детето да биде што е можно постабилен и поефикасен. За родителите, ова искуство длабоко го менува нивниот поглед кон животот и начинот на кој ги перципираат односите и приоритетите.
Тие ги преиспитуваат своите очекувања, учат нови форми на комуникација и се соочуваат со силни емоции како анксиозност, страв и несигурност за иднината на детето. Во социјален аспект, често се чувствуваат изолирани, бидејќи нивната секојдневна рутина во голема мера е насочена кон потребите на детето.
Дали забележувате разлики во начинот на кој мајките и татковците се справуваат со стресот кога имаат дете со аутизам?
Од долгогодишното искуство се забележува дека мајките обично се поемоционално и практично вклучени во грижата за детето. Тие поминуваат повеќе време со детето и често создаваат многу длабока емоционална врска, до точка кога ризикуваат „да се поистоветат со дијагнозата“, доживувајќи го предизвикот на детето како дел од својот личен идентитет. Ова може значително да го зголеми емоционалниот товар и психолошката исцрпеност.
Од друга страна, татковците најчесто ја носат главната одговорност за материјалната сигурност на семејството и се повеќе ангажирани надвор од домот. Иако тоа не ја намалува нивната емоционална вклученост, начинот на справување со стресот кај нив често е порезервиран и помалку отворено изразен.
Кои се главните фактори што го зголемуваат психолошкиот товар кај родителите?
Еден од главните фактори е првичната сооченост со дијагнозата, која често е придружена со траума, дилеми и страв за иднината на детето. Родителите се соочуваат со многу прашања и несигурности во врска со способноста на детето да се интегрира и да биде самостојно во животот.
Покрај личните фактори, влијаат и надворешни фактори, како недостиг на институционална поддршка, празнини во законските механизми за оваа категорија, финансиски тешкотии и општествена стигматизација. Предрасудите и недостигот на разбирање од околината можат дополнително да го продлабочат чувството на изолација и да го влошат менталното здравје на родителите.
Како влијае семејната динамика и поделбата на родителските улоги врз менталната благосостојба на мајката и таткото?
Менталната благосостојба на родителите директно зависи од начинот на функционирање на семејството и од поделбата на одговорностите. Соработката меѓу партнерите е клучен фактор за справување со овој предизвикувачки процес. Кога одговорностите се распределени на балансиран начин и постои отворена комуникација, емоционалниот товар станува полесно поднослив.
Поддршката од поширокото семејство, пријателите и институциите помага во намалување на стресот и во зачувување на емоционалната стабилност. Во отсуство на таква поддршка, семејните тензии можат да се зголемат и негативно да влијаат врз менталното здравје на двајцата родители.
Каква форма на професионална и заедничка поддршка е најпотребна за благосостојбата на децата со аутизам?
Родителите имаат потреба од континуирана психолошка поддршка, преку индивидуално или групно советување, која треба да оди паралелно со терапијата на детето. Специфичните терапии за родителите им помагаат подобро да се справат со стресот, да ги менаџираат емоциите и да изградат здрави стратегии за справување.
Исто така, неопходни се олеснителни политики на работното место и финансиска поддршка, особено за мајките кои често се принудени да се откажат од работата за да му се посветат на детето. Заедничката и институционалната поддршка не само што влијае врз благосостојбата на родителите, туку директно го подобрува и квалитетот на живот на детето.
