Hulumtimi i Klinik\u00ebs Juridike “Emine Zendeli” t\u00eb UEJL-it n\u00eb bashk\u00ebpunim me Qendr\u00ebn p\u00ebr Mund\u00ebsi t\u00eb Barabarta “Moll\u00ebkuqja” ka zbuluar se rastet e dhun\u00ebs n\u00eb familje dhe dhun\u00ebs seksuale n\u00eb rajonin e Pollogut kan\u00eb sh\u00ebnuar rritje, nd\u00ebrsa vajzat e mitura jan\u00eb viktimat m\u00eb t\u00eb goditura. Mosp\u00ebrputhjet mes t\u00eb dh\u00ebnave dhe mungesa e koordinimit mes institucioneve tregojn\u00eb se sistemi aktual i mbrojtjes nuk po funksionon si\u00e7 duhet.<\/p>\n
N\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb 16 Dit\u00ebve t\u00eb Aktivizmit Kund\u00ebr Dhun\u00ebs me Baz\u00eb Gjinore, sot u prezantua hulumtimi i titulluar ‘Gjendja e dhun\u00ebs n\u00eb familje dhe dhun\u00ebs seksuale 2022-2024 n\u00eb rajonin e Pollogut’.<\/p>\n
Analiza tregon se grat\u00eb dhe vajzat jan\u00eb viktimat m\u00eb t\u00eb shpeshta t\u00eb k\u00ebtyre formave t\u00eb dhun\u00ebs.<\/p>\n
\u201cVe\u00e7an\u00ebrisht shqet\u00ebsues \u00ebsht\u00eb\u00a0rritja e numrit t\u00eb vajzave t\u00eb\u00a0mitura viktima t\u00eb dhun\u00ebs seksuale, m\u00eb e shprehur n\u00eb vitin 2024. Mungesa e t\u00eb dh\u00ebnave m\u00eb t\u00eb detajuara, si dhe bashk\u00ebpunimi i kufizuar nd\u00ebrinstitucional, e zvog\u00eblojn\u00eb efektivitetin e politikave p\u00ebr mbrojtje dhe e v\u00ebshtir\u00ebsojn\u00eb monitorimin e rasteve\u201d, tha autorja\u00a0Blerta\u00a0Ahmedi.<\/p>\n
T\u00eb dh\u00ebnat e marra nga Qendra\u00a0Nd\u00ebrkomunale\u00a0p\u00ebr\u00a0Pun\u00eb\u00a0Sociale – Gostivar tregojn\u00eb se gjat\u00eb periudh\u00ebs trevje\u00e7are jan\u00eb regjistruar 92 raste t\u00eb dhun\u00ebs n\u00eb familje, ku t\u00eb gjitha viktimat kan\u00eb qen\u00eb gra.<\/p>\n
\u201cKy fakt konfirmon p\u00ebrhapjen e lart\u00eb t\u00eb viktimizimit me baz\u00eb gjinore n\u00eb k\u00ebt\u00eb rajon.\u00a0Edhe pse nuk jan\u00eb\u00a0evidentuar\u00a0raste t\u00eb dhun\u00ebs seksuale, kjo nuk mund t\u00eb interpretohet si munges\u00eb e saj, por m\u00eb s\u00eb shumti si rezultat i identifikimit t\u00eb pamjaftuesh\u00ebm, frik\u00ebs nga raportimi ose mosbesimit ndaj institucioneve. Mungesa e t\u00eb dh\u00ebnave p\u00ebr form\u00ebn e dhun\u00ebs, mosh\u00ebn e viktimave dhe llojin e mb\u00ebshtetjes institucionale thekson nevoj\u00ebn p\u00ebr\u00a0avancimin\u00a0e sistemit t\u00eb evidentimit dhe shk\u00ebmbimit t\u00eb informacionit\u201d, tha\u00a0bashk\u00ebautorja\u00a0Arta\u00a0Mero.<\/p>\n
N\u00eb Qendr\u00ebn Nd\u00ebrkomunale p\u00ebr Pun\u00eb Sociale – Tetov\u00eb, me gjithsej 214 raste t\u00eb regjistruara, v\u00ebrehet nj\u00eb rritje e konsiderueshme, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb vitin 2024 kur numri ka arritur n\u00eb 101 raste. Forma m\u00eb e p\u00ebrhapur e dhun\u00ebs \u00ebsht\u00eb dhuna psikologjike, e pasuar nga dhuna fizike dhe ajo ekonomike. Evidentohet gjithashtu rritje e rasteve t\u00eb dhun\u00ebs seksuale (gjithsej 11), me dominim t\u00eb viktimave vajza t\u00eb mitura, \u00e7ka tregon rrezik t\u00eb shtuar dhe nevoj\u00eb p\u00ebr masa m\u00eb specifike mbrojt\u00ebse.<\/p>\n
\u201cEdhe pse sigurohet mb\u00ebshtetje\u00a0psikosociale\u00a0dhe juridike, mungojn\u00eb\u00a0t\u00eb dh\u00ebna t\u00eb sistematizuara p\u00ebr rezultatet e procedurave, gj\u00eb q\u00eb e kufizon pasqyr\u00ebn e plot\u00eb mbi efektivitetin e nd\u00ebrhyrjeve\u201d, tha Blerta\u00a0Ahmedi.<\/p>\n
Qendra p\u00ebr referim t\u00eb viktimave t\u00eb dhun\u00ebs seksuale e Spitalit Klinik Tetov\u00eb ka evidentuar tet\u00eb viktima gjat\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb analizuar, kryesisht vajza t\u00eb mitura t\u00eb p\u00ebrkat\u00ebsis\u00eb etnike shqiptare.<\/p>\n
\u201cEdhe pse numri i rasteve \u00ebsht\u00eb relativisht i vog\u00ebl, struktura e tyre tregon p\u00ebr rrezik t\u00eb lart\u00eb tek f\u00ebmij\u00ebt dhe p\u00ebr\u00a0vulnerabilitet\u00a0etnik brenda komuniteteve. Nevojitet promovim m\u00eb intensiv dhe\u00a0rritje e\u00a0qasjes\u00a0n\u00eb sh\u00ebrbimet e qendr\u00ebs, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb zonat rurale dhe t\u00eb\u00a0margjinalizuara, ku viktimat shpesh nuk kan\u00eb mund\u00ebsi p\u00ebr ndihm\u00eb adekuate\u201d, tha\u00a0Arta\u00a0Mero.<\/p>\n
N\u00eb Gjykat\u00ebn Themelore – Tetov\u00eb, gjat\u00eb gjith\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb analizuar \u00ebsht\u00eb evidentuar vet\u00ebm nj\u00eb aktgjykim p\u00ebr dhun\u00eb seksuale. K\u00ebto t\u00eb dh\u00ebna i referohen v\u00ebshtir\u00ebsive t\u00eb mundshme n\u00eb identifikimin dhe procedimin e rasteve t\u00eb tilla. Gjykata, po ashtu, nuk i dor\u00ebzoi informacionet e k\u00ebrkuara p\u00ebr l\u00ebnd\u00ebt q\u00eb lidhen me dhun\u00ebn n\u00eb familje, duke theksuar se sistemi AKMIS nuk mund\u00ebson p\u00ebr punim automatik t\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave p\u00ebr personat e d\u00ebnuar p\u00ebr vepra penale nga kjo kategori.<\/p>\n
\u201cN\u00eb krahasim me k\u00ebt\u00eb, Gjykata\u00a0Themelore – Gostivar i dor\u00ebzoi in formacionet e k\u00ebrkuara pa v\u00ebshtir\u00ebsi, gj\u00eb q\u00eb tregon nevoj\u00ebn p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb harmonizim n\u00eb p\u00ebrdorimin e sistemeve teknike dhe n\u00eb transparenc\u00ebn e praktik\u00ebs gjyq\u00ebsore\u201d, tha Blerta\u00a0Ahmedi.<\/p>\n
N\u00eb Gjykat\u00ebn Themelore – Gostivar jan\u00eb trajtuar 67 raste t\u00eb dhun\u00ebs n\u00eb familje, t\u00eb gjitha t\u00eb trajtuara si vepra penale, ku kryer\u00ebsit kryesisht jan\u00eb burra.<\/p>\n
\u201cEdhe k\u00ebtu nuk jan\u00eb evidentuar raste t\u00eb dhun\u00ebs seksuale, gj\u00eb q\u00eb ngre pyetje rreth komunikimit dhe koordinimit me institucionet e tjera. Mungesa e informacionit p\u00ebr sanksionet e shqiptuara dhe marr\u00ebdh\u00ebnien midis kryer\u00ebsit dhe viktim\u00ebs e kufizon\u00a0pasqyr\u00ebn mbi shkall\u00ebn e mbrojtjes ligjore\u201d, tha Arta\u00a0Mero.<\/p>\n
Regjistrimi m\u00eb i detajuar u sigurua nga Ministria e Pun\u00ebve t\u00eb Brendshme – Sektori i Pun\u00ebve t\u00eb Brendshme – Tetov\u00eb, me 1.667 raste t\u00eb raportuara t\u00eb dhun\u00ebs n\u00eb familje dhe 28 raste t\u00eb dhun\u00ebs seksuale gjat\u00eb tre viteve.<\/p>\n
\u201cV\u00ebrehet nj\u00eb trend n\u00eb\u00a0rritje i dhun\u00ebs seksuale, ve\u00e7an\u00ebrisht ndaj t\u00eb\u00a0miturve, si dhe munges\u00eb p\u00ebr\u00a0puthshm\u00ebrie\u00a0midis numrit t\u00eb rasteve t\u00eb raportuara n\u00eb MPB dhe regjistrimeve t\u00eb institucioneve t\u00eb tjera. Kjo tregon p\u00ebr munges\u00eb koordinimi, shk\u00ebmbim t\u00eb pamjaftuesh\u00ebm t\u00eb informacionit dhe munges\u00eb t\u00eb nj\u00eb sistemi t\u00eb unifikuar monitorimi\u201d, tha Blerta\u00a0Ahmedi.<\/p>\n
Gjat\u00eb vitit 2022 jan\u00eb raportuar 15 kund\u00ebrvajtje, 315 ankesa dhe 196 vepra penale, prej t\u00eb cilave 153 kan\u00eb rezultuar me kall\u00ebzime penale.<\/p>\n
N\u00eb vitin 2023 jan\u00eb evidentuar 12 kund\u00ebrvajtjeve, 344 ankesa, dhe vepra penale 185, prej t\u00eb cilave 132 kan\u00eb rezultuar me kall\u00ebzime penale.<\/p>\n
N\u00eb vitin 2024 jan\u00eb regjistruar 14 kund\u00ebr vajtje, 330 ankesa dhe 218 vepra penale, me 161 kall\u00ebzime penale dhe 57 njoftime.<\/p>\n
Edhe pse numri i rasteve t\u00eb dhun\u00ebs n\u00eb familje sh\u00ebnon nj\u00eb ulje t\u00eb leht\u00eb n\u00eb vitin 2024 krahasuar me vitin paraprak, Sektori p\u00ebr Pun\u00eb t\u00eb Brendshme-Tetov\u00eb mbetet institucioni me numrin m\u00eb t\u00eb madh t\u00eb rasteve t\u00eb regjistruara n\u00eb rajon.<\/p>\n
\u201cAnaliza e p\u00ebrgjithshme tregon se dhuna n\u00eb familje dhe dhuna seksuale n\u00eb rajonin e Pollogut p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb nj\u00eb problem t\u00eb strukturuar dhe nd\u00ebrsektorial me implikime t\u00eb thella sociale dhe institucionale.\u201d, tha Arta Mero.<\/p>\n
Rastet e dhun\u00ebs seksuale, edhe pse n\u00eb num\u00ebr m\u00eb t\u00eb vog\u00ebl, tregojn\u00eb nj\u00eb trend n\u00eb rritje, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb vitet 2023 dhe 2024, me dominim t\u00eb viktimave t\u00eb mitura.<\/p>\n
\u201cIdentifikimi i pamjaftuesh\u00ebm i k\u00ebtyre rasteve n\u00eb disa institucione, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb Qendra nd\u00ebrkomunale p\u00ebr pun\u00eb sociale n\u00eb Gostivar, tregon p\u00ebr nevoj\u00ebn e monitorimit t\u00eb p\u00ebrforcuar dhe bashk\u00ebpunimit nd\u00ebrsektorial\u201d, tha Blerta Ahmedi.<\/p>\n
Nga Qendra p\u00ebr Mund\u00ebsi t\u00eb Barabarta theksojn\u00eb se ky raport p\u00ebrb\u00ebn thirrje p\u00ebr t\u00eb gjitha institucionet relevante, autoritetet lokale dhe sektorin qytetar p\u00ebr t\u00eb forcuar bashk\u00ebpunimin, rritur llogaridh\u00ebnien dhe nd\u00ebrtuar nj\u00eb sistem funksional mbrojtjeje, ku n\u00eb qend\u00ebr do t\u00eb jet\u00eb viktima dhe siguria e saj.<\/p>\n
Bazuar n\u00eb p\u00ebrfundimet e analiz\u00ebs p\u00ebr periudh\u00ebn 2022-2024, propozohen masat e m\u00ebposhtme institucionale dhe nd\u00ebrsektoriale, t\u00eb drejtuara p\u00ebr tejkalimin e dob\u00ebsive dhe boshll\u00ebqeve t\u00eb identifikuara n\u00eb sistemin e mbrojtjes: Forcimi i sistemit t\u00eb evidenc\u00ebs dhe raportimit statistik. Koordinim nd\u00ebrinstitucional dhe shk\u00ebmbim informacioni. Identifikimi i hersh\u00ebm dhe mbrojtja e f\u00ebmij\u00ebve. P\u00ebrforcimi i kapaciteteve t\u00eb institucioneve. P\u00ebrmir\u00ebsimi i praktik\u00ebs gjyq\u00ebsore dhe qasjes n\u00eb drejt\u00ebsi. Promovimi dhe aksesueshm\u00ebria e sh\u00ebrbimeve p\u00ebr viktimat. Strategji lokale dhe llogaridh\u00ebnie. .Forcimi i rolit t\u00eb organizatave qytetare dhe partneriteti me institucionet.<\/p>\n
Analiza p\u00ebrfshiu n\u00ebnt\u00eb komunat q\u00eb e p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb rajonin planor t\u00eb Pollogut: Tetov\u00eb, Gostivar, Mavrov\u00eb dhe Rostush\u00eb, Zhelin\u00eb, Tearc\u00eb, Bogovin\u00eb, Vrap\u00e7isht, Jegunovc\u00eb dhe B\u00ebrvenic\u00eb – rajon n\u00eb t\u00eb cilin funksionojn\u00eb dy Qendra nd\u00ebrkomunale p\u00ebr pun\u00eb sociale (n\u00eb Tetov\u00eb dhe Gostivar), dy Gjykata themelore (Tetov\u00eb dhe Gostivar) dhe Sektori p\u00ebr Pun\u00eb t\u00eb Brendshme-Tetov\u00eb.<\/p>\n
Ky hulumtim u krye n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb projektit \u201cMBROJTJ\u0415 ME LIGJ: Mb\u00ebshtetje ligjore dhe mbrojtje p\u00ebr viktimat e dhun\u00ebs seksuale dhe dhun\u00ebs me baz\u00eb gjinore\u201d i zbatuar nga Qendra p\u00ebr Mund\u00ebsi t\u00eb Barabarta \u201cMoll\u00ebkuqja\u201d, n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb aksionit \u201cKujdesemi: S\u00eb bashku luftojm\u00eb kund\u00ebr dhun\u00ebs seksuale dhe dhun\u00ebs me baz\u00eb gjinore,\u201d i financuar nga Bashkimi Evropian dhe i udh\u00ebhequr nga Rrjeti nacional kund\u00ebr dhun\u00ebs ndaj grave dhe dhun\u00ebs n\u00eb familje.<\/p>\n