Nx\u00ebn\u00ebsit e shkollave fillore dhe t\u00eb mesme, jo rrall\u00eb, jan\u00eb t\u00eb privuar nga njohurit\u00eb rreth riprodhimit seksual pasi q\u00eb shum\u00eb arsimtar e profesor zgjedhin t\u00eb mos e ligj\u00ebrojn\u00eb fare k\u00ebt\u00eb kapitull. A.Z., nx\u00ebn\u00ebse n\u00eb shkoll\u00eb t\u00eb mesme tregon p\u00ebr arsyen dhe pasojat nga mosligj\u00ebrimi i k\u00ebtij kapitulli.<\/p>\n
\u201cArsimtari nuk na e ka ligj\u00ebruar kapitullin e riprodhimit seksual. Na \u00ebsht\u00eb arsyetuar q\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb edhe aq i nevojsh\u00ebm p\u00ebr mosh\u00ebn q\u00eb t\u00eb kemi njohuri rreth k\u00ebsaj teme. P\u00ebr mua p\u00ebrb\u00ebn v\u00ebshtir\u00ebsi mos pasja e informacioneve baz\u00eb nga shkolla, e si pasoj\u00eb e k\u00ebsaj ato pak njohuri q\u00eb kam, i kam fituar nga rrjetet sociale.\u201d<\/strong><\/p>\n Planprogramet m\u00ebsimore parashikojn\u00eb m\u00ebsim m\u00eb sip\u00ebrfaq\u00ebsor t\u00eb njohjes biologjike t\u00eb trupit dhe organeve riprodhuese q\u00eb n\u00eb klas\u00eb t\u00eb gjasht\u00eb. N\u00eb klas\u00eb t\u00eb n\u00ebnt\u00eb nx\u00ebn\u00ebsit parashikohet t\u00eb m\u00ebsojn\u00eb m\u00eb n\u00eb form\u00eb t\u00eb detajuar p\u00ebr ciklin menstrual, organet gjenitale dhe s\u00ebmundjet seksualisht t\u00eb transmetueshme. N\u00eb vitin e tret\u00eb n\u00eb gjimnaz, nx\u00ebn\u00ebsit i rikthehen k\u00ebsaj teme p\u00ebr t\u00eb m\u00ebsuar p\u00ebrs\u00ebri p\u00ebr sistemin riprodhues t\u00eb njer\u00ebzit. Zakonisht k\u00ebto kapituj jan\u00eb t\u00eb fundit n\u00eb planprogram dhe n\u00eb libra dhe shpesh nuk arrihet deri tek to.<\/p>\n Ramadan Sali, profesor n\u00eb shkoll\u00ebn e mesme\u00a0\u201c<\/strong>Zef Lush Marku\u201d tregon q\u00eb p\u00ebr t\u00eb nuk paraqet problematik\u00eb ligj\u00ebrimi i k\u00ebsaj teme delikate, por shpesh vjen deri te mosligj\u00ebrimi p\u00ebr shkak t\u00eb pozicionimit t\u00eb k\u00ebtij kapitullit n\u00eb programet m\u00ebsimore.<\/p>\n \u201cDuke ditur se nx\u00ebn\u00ebsit duhet t\u00eb ken\u00eb njohuri paraprake sepse k\u00ebto tema shtjellohen edhe n\u00eb shkollimin fillor un\u00eb nuk e kam problem t\u2019\u00ed shtjelloj. Problem kryesor \u00ebsht\u00eb se n\u00eb vitin e par\u00eb shumimi tek gjallesat duhet t\u00eb shtjellohet p\u00ebr nj\u00eb or\u00eb, nd\u00ebrsa n\u00eb vitin e tret\u00eb kemi nj\u00eb kapitull t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb p\u00ebr shumimin tek njeriu, por shpeshher\u00eb nuk arrihet deri n\u00eb at\u00eb sepse \u00ebsht\u00eb tema e fundit. Arsyeja kryesore e v\u00ebshtir\u00ebsis\u00eb s\u00eb ligj\u00ebrimit \u00ebsht\u00eb niveli i vet\u00ebkoshienc\u00ebs s\u00eb nx\u00ebn\u00ebsve ndaj k\u00ebtyre temave sidomos kur ato fliten para mas\u00ebs s\u00eb gjer\u00eb.\u201d Ramadan Sali<\/p>\n<\/blockquote>\n Ai shton se nx\u00ebn\u00ebsit e shkoll\u00ebs s\u00eb mesme nuk kan\u00eb informacione rreth riprodhimit seksual nga shkollat fillore, por q\u00eb materiali i parapar\u00eb n\u00eb kurrikulat m\u00ebsimore \u00ebsht\u00eb i mjaftuesh\u00ebm p\u00ebr nx\u00ebn\u00ebsit, dhe se edukimi familjar \u00ebsht\u00eb ky\u00e7 dhe p\u00ebrcaktues.<\/p>\n \u201cNx\u00ebn\u00ebsit n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi nuk kan\u00eb njohuri t\u00eb mjaftueshme dhe shpeshher\u00eb edhe ato pak njohuri i kan\u00eb t\u00eb gabuara sepse m\u00ebsohen nga burime t\u00eb ndryshme sidomos nga rrjetet sociale. Kjo shpie n\u00eb gabime t\u00eb shumta. Mendimi im \u00ebsht\u00eb se edukimi i parapar\u00eb n\u00eb shkoll\u00eb n\u00ebse aplikohet ashtu si \u00ebsht\u00eb parapar\u00eb do t\u00eb ishte i mjaftuesh\u00ebm nga ana akademike, por edukimi familjar patjet\u00ebr se ka rol ky\u00e7 n\u00eb t\u00eb dhe shpeshher\u00eb \u00ebsht\u00eb p\u00ebrcaktues.\u201d Gjat\u00eb bised\u00ebs me Ramadan Sali ai gjithashtu na tregoi p\u00ebr spektrin e gjer\u00eb t\u00eb pasojave nga mosinformimi.<\/p>\n \u201cPasojat nga mos pasja e njohurive rreth sh\u00ebndetit riprodhues mund t\u00eb jen\u00eb t\u00eb ndryshme duke filluar nga higjiena personale, parandalimi i bartjes s\u00eb s\u00ebmundjeve seksualisht t\u00eb transmetueshme deri tek planifikimi i familjes dhe shtatzanit\u00eb e pad\u00ebshiruara.\u201d Natalia Aceska, K\u00ebshilltare e Biologjis\u00eb n\u00eb Byron\u00eb p\u00ebr Zhvillimin e Arsimit, si institucion i cili angazhohet me mbar\u00ebvajtjet e procesit arsimor\u00eb n\u00eb shkolla, thot\u00eb q\u00eb fenomeni i mosligj\u00ebrimit t\u00eb kapitullit t\u00eb riprodhimit seksual nuk p\u00ebrkon me realitetin n\u00eb arsim dhe se p\u00ebrkundrazi k\u00ebto tema ngjallin kuriozitet te nx\u00ebn\u00ebsit.<\/p>\n \u201cNe besojm\u00eb se informacioni q\u00eb thot\u00eb se m\u00ebsuesit e Biologjis\u00eb nuk e ligj\u00ebrojn\u00eb p\u00ebrmbajtjen q\u00eb lidhet me riprodhimin seksual nuk lidhet me situat\u00ebn reale q\u00eb ne si Byro p\u00ebr Zhvillimin e Arsimit kemi par\u00eb gjat\u00eb pun\u00ebs son\u00eb k\u00ebshilluese dhe profesionale dhe gjat\u00eb vizitave n\u00eb klas\u00eb. P\u00ebrkundrazi, ne besojm\u00eb se or\u00ebt q\u00eb kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me riprodhimin seksual gjithmon\u00eb ngjallin interes dhe kuriozitet m\u00eb t\u00eb madh te nx\u00ebn\u00ebsit, ndaj shpeshher\u00eb jemi d\u00ebshmitar\u00eb t\u00eb diskutimeve t\u00eb iniciuara nga vet\u00eb nx\u00ebn\u00ebsit.\u201d<\/strong><\/p>\n Organizata joqeveritare HERA e cila nga af\u00ebr angazhohet p\u00ebr informimin sa m\u00eb t\u00eb madh t\u00eb nx\u00ebn\u00ebsve rreth edukimit seksual, v\u00ebn\u00eb n\u00eb pah pasojat t\u00eb cilat vijn\u00eb si pasoj\u00eb e mosinformimit formal rreth sistemit riprodhues, q\u00eb nga mosnjohja se si funksionojn\u00eb organet riprodhuese, shtatz\u00ebnit\u00eb e paplanifikuara dhe t\u00eb hershme deri te pasojat sh\u00ebndet\u00ebsore.<\/p>\n \u201cN\u00eb Maqedoni shkalla e aborteve p\u00ebr shkak t\u00eb shtatz\u00ebnis\u00eb s\u00eb paplanifikuar tek adoleshent\u00ebt \u00ebsht\u00eb 11% dhe \u00ebsht\u00eb nd\u00ebr m\u00eb t\u00eb lartat n\u00eb Evrop\u00eb. Sa i p\u00ebrket mbrojtjes, 1\/3 e t\u00eb rinjve seksualisht aktiv\u00eb n\u00eb Maqedoni nuk kan\u00eb p\u00ebrdorur asnj\u00eb mbrojtje, nd\u00ebrsa sh\u00ebndeti i meshkujve dhe vizita te mjeku \u00ebsht\u00eb ende tem\u00eb tabu. Kjo \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb pjes\u00eb e vog\u00ebl e t\u00eb dh\u00ebnave q\u00eb tregojn\u00eb se t\u00eb rinjt\u00eb nuk jan\u00eb mjaftuesh\u00ebm t\u00eb informuar dhe t\u00eb mbrojtur p\u00ebr sa i p\u00ebrket sh\u00ebndetit seksual dhe riprodhues.\u201d N\u00eb vend t\u00eb informimit nga burime jokredibile, informimi nga arsimi formal do t\u00eb sjell n\u00eb vet\u00ebdij\u00ebsim t\u00eb nx\u00ebn\u00ebsve rreth sh\u00ebndeti seksual, thon\u00eb nga HERA.<\/p>\n \u201cEdukimi n\u00eb koh\u00eb \u00ebsht\u00eb parandalues \u200b\u200bdhe keqinformimi \u00ebsht\u00eb edhe m\u00eb i rreziksh\u00ebm se mospasja e informacionit. T\u00eb rinjt\u00eb q\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb p\u00ebrgjigje shpesh informohen nga burime t\u00eb par\u00ebnd\u00ebsishme kur b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr sh\u00ebndetin e tyre. Ata m\u00eb s\u00eb shpeshti informohen n\u00eb internet, rrjete sociale dhe p\u00ebrmes p\u00ebrvojave t\u00eb ndryshme t\u00eb bashk\u00ebmoshatar\u00ebve t\u00eb tyre. Kur ky informacion vjen nga burime t\u00eb verifikuara si objektet mjek\u00ebsore dhe nga shkollat \u200b\u200bdhe m\u00ebsuesit, t\u00eb rinjt\u00eb q\u00eb n\u00eb mosh\u00eb t\u00eb re b\u00ebhen t\u00eb p\u00ebrgjegjsh\u00ebm dhe t\u00eb nd\u00ebrgjegjsh\u00ebm p\u00ebr sh\u00ebndetin dhe mir\u00ebqenien e tyre.\u201d Ky l\u00ebshim i q\u00ebllimsh\u00ebm nga ana e m\u00ebsimdh\u00ebn\u00ebsve nuk ndodh n\u00eb t\u00eb gjitha rastet. F.K, nx\u00ebn\u00ebs n\u00eb shkoll\u00eb t\u00eb mesme i p\u00ebrket kategoris\u00eb fatlume ku arsimtari i biologjis\u00eb n\u00eb shkoll\u00eb fillore e ka ligj\u00ebruar kapitullin e riprodhimit seksual.<\/p>\n \u201cPo n\u00eb arsimin fillor kemi pasur m\u00ebsime p\u00ebr riprodhimin seksual dhe m\u00ebsimdh\u00ebn\u00ebsi na ka ligj\u00ebruar. Prandaj ndihem m\u00eb i sigurt p\u00ebr shkak t\u00eb njohurive q\u00eb kam fituar dhe besoj se \u00e7dokush duhet t\u2019i m\u00ebsoj k\u00ebto njohuri bazike n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb tregohen m\u00eb t\u00eb kujdessh\u00ebm.\u201d<\/strong><\/p>\n N\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb nx\u00ebn\u00ebsve t\u00eb ju ligj\u00ebrohet kjo pjes\u00eb e Biologjis\u00eb, Ramadan Sali na tregoi metod\u00ebn se si munden q\u00eb profesor\u00ebt t\u2019i qasen riprodhimit seksual.<\/p>\n \u201cQasja e profesor\u00ebve duhet t\u00eb jet\u00eb nga m\u00eb e p\u00ebrgjithshmja duke filluar nga njohurit\u00eb mbi shumimin tek organizmat e gjall\u00eb, l\u00ebnia e pasardh\u00ebsve si nj\u00eb mrekulli jet\u00ebsore, s\u00ebmundjet e ndryshme q\u00eb barten n\u00ebp\u00ebrmjet marr\u00ebdh\u00ebnieve seksuale, planifikimi i familjes dhe k\u00ebshtu me radh\u00eb.\u201d<\/strong><\/p>\n Deri sa institucionet nuk pranojn\u00eb ose nuk kan\u00eb njohuri se k\u00ebto l\u00ebshime b\u00ebhen nga m\u00ebsimdh\u00ebn\u00ebsit dhe nuk ofrohet zgjidhje ose sanksione, do t\u00eb thot\u00eb se ligj\u00ebrimi do t\u00eb vazhdoj\u00eb t\u00eb varet nga vullneti individual i m\u00ebsimdh\u00ebn\u00ebsve.<\/p>\n <\/p>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Nx\u00ebn\u00ebsit e shkollave fillore dhe t\u00eb mesme, jo rrall\u00eb, jan\u00eb t\u00eb privuar nga njohurit\u00eb rreth riprodhimit seksual pasi q\u00eb shum\u00eb arsimtar e profesor zgjedhin t\u00eb mos e ligj\u00ebrojn\u00eb fare k\u00ebt\u00eb kapitull. A.Z., nx\u00ebn\u00ebse n\u00eb shkoll\u00eb t\u00eb mesme tregon p\u00ebr arsyen dhe pasojat nga mosligj\u00ebrimi i k\u00ebtij kapitulli. \u201cArsimtari nuk na e ka ligj\u00ebruar kapitullin e […]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":10079,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[31,51,20,32,57],"class_list":["post-10078","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-marre","tag-arsim","tag-edukim-seksual","tag-femije","tag-mesimdhenie","tag-shkolla"],"yoast_head":"\n\n
\n
\nRamadan Sali<\/p>\n<\/blockquote>\n\n
\nRamadan Sali<\/p>\n<\/blockquote>\n\n
\nHERA<\/p>\n<\/blockquote>\n\n
\nHERA<\/p>\n<\/blockquote>\n